pse shumë shqiptarë thonë “jo në emrin tim”
Historia e afërt e Shqipërisë shpesh rrëfehet përmes një imazhi që sot është bërë pothuajse zyrtar: ai i një populli që, gjatë Luftës së Dytë Botërore, mbrojti hebrenjtë e përndjekur. Ky fakt është i vërtetë, i dokumentuar dhe meriton të njihet. Por problemi sot nuk është ky e kaluar — problemi është përdorimi politik që i bëhet asaj.
Prej kohësh, shteti shqiptar, dhe veçanërisht Kryeministri Edi Rama, e përdor këtë histori për të ndërtuar idenë e një marrëdhënieje të veçantë, pothuajse të natyrshme, midis shqiptarësisë dhe shtetit të Izraelit. Kjo lexim është historikisht reduktues dhe moralisht i rremë.
Sepse ajo që shqiptarësia ka mbrojtur historikisht nuk ka qenë një identitet, por një gjendje: gjendja e të përndjekurit.
Besa nuk është aleancë, por mbrojtje e të pambrojturit
Besa nuk është as slogan diplomatik, as provë përputhshmërie gjeopolitike. Ajo është një etikë marrëdhënore, e lindur në një botë ku shteti mungonte, ishte arbitrar ose i huaj. Ajo mbron mikun sepse ai është nën kërcënim, jo sepse i përket një grupi të caktuar.
Hebrenjtë u mbrojtën në Shqipëri sepse ishin të përndjekur.
Ata mund të kishin qenë armenë, kurdë, sllavë, palestinezë apo çdo popull tjetër i ndjekur — logjika do të kishte qenë e njëjtë.
Ta shndërrosh këtë mikpritje të pakushtëzuar në provë të një marrëdhënieje të privilegjuar me një shtet të fuqishëm dhe të militarizuar do të thotë t’i vësh besës në gojë fjalë që ajo nuk i thotë.
Shqiptarësia nuk ka qenë kurrë në anën e pushteteve hegjemonike
Historikisht, shqiptarësia është ndërtuar në distancë nga pushteti, shpesh edhe kundër tij. Ajo ka mësuar të mbrojë shtëpinë, familjen, fshatin përballë perandorive, ushtrive dhe administratave të largëta. Ajo e njeh instinktivisht dhunën e të fortit ndaj të dobëtit.
Pikërisht për këtë arsye, shumë shqiptarë ndjejnë sot një afërsi të menjëhershme me Palestinën — jo për arsye fetare, por për arsye përvoje morale:
toka e konfiskuar, shtëpia e shkatërruar, ulliri i shkulur, familja e shpërndarë, sundimi i imponuar në emër të sigurisë.
Në të kundërt, shteti i Izraelit — i tejemilitarizuar, teknologjikisht dërrmues, i ndërtuar mbi ndëshkimin kolektiv dhe epërsinë ushtarake — nuk rezonon me etikën shqiptare. Kjo distancë nuk është armiqësi ndaj hebrenjve, e aq më pak ndaj judaizmit, i cili vetë ka një traditë të gjatë drejtësie, ligji dhe përgjegjësie jo-shtetërore. Ajo është një reagim ndaj një forme pushteti.
Turp: kur shteti humb ndjenjën e turpit
Kur sot shqiptarët i thonë Kryeministrit “Turp”, ata nuk po bëjnë gjeopolitikë. Ata shprehin një gjykim moral thellësisht shqiptar.
Turp do të thotë:
– je rreshtuar me të fortin kundër të dobëtit,
– po i përdor simbolet tona për të justifikuar nënshtrimin,
– po ngatërron nderin me afërsinë ndaj të fuqishmëve,
– po flet në emrin tonë pa na përfaqësuar.
Të thuash “jo në emrin tim” nuk është refuzim i historisë.
Është refuzim i keqpërdorimit të saj.
Besa nuk justifikon bashkëpunimin me padrejtësinë
Shqiptarësia e ka mbrojtur të përndjekurin jo sepse ai kishte domosdoshmërisht të drejtë, por sepse ishte i pambrojtur. Duke e thirrur besën për të legjitimuar një aleancë me një shtet që shkel në mënyrë të përsëritur të drejtën ndërkombëtare dhe dinjitetin e një populli tjetër, qeveria shqiptare nuk e vazhdon këtë traditë: ajo e tradhton.
Besa nuk është kapital moral për t’u shkëmbyer me kontrata ushtarake apo nderime diplomatike. Ajo është një kërkesë etike — dhe kjo kërkesë detyron para së gjithash të mos i nënshtrohesh pushtetit hegjemonik.
Prandaj sot ka kaq shumë shqiptarë që ndjejnë jo vetëm zemërim, por edhe turp.
Dhe prandaj “Turp” nuk është një fyerje, por një kujtesë.
Historia e afërt e Shqipërisë shpesh rrëfehet përmes një imazhi që sot është bërë pothuajse zyrtar: ai i një populli që, gjatë Luftës së Dytë Botërore, mbrojti hebrenjtë e përndjekur. Ky fakt është i vërtetë, i dokumentuar dhe meriton të njihet. Por problemi sot nuk është ky e kaluar — problemi është përdorimi politik që i bëhet asaj.
Prej kohësh, shteti shqiptar, dhe veçanërisht Kryeministri Edi Rama, e përdor këtë histori për të ndërtuar idenë e një marrëdhënieje të veçantë, pothuajse të natyrshme, midis shqiptarësisë dhe shtetit të Izraelit. Kjo lexim është historikisht reduktues dhe moralisht i rremë.
Sepse ajo që shqiptarësia ka mbrojtur historikisht nuk ka qenë një identitet, por një gjendje: gjendja e të përndjekurit.
Besa nuk është aleancë, por mbrojtje e të pambrojturit
Besa nuk është as slogan diplomatik, as provë përputhshmërie gjeopolitike. Ajo është një etikë marrëdhënore, e lindur në një botë ku shteti mungonte, ishte arbitrar ose i huaj. Ajo mbron mikun sepse ai është nën kërcënim, jo sepse i përket një grupi të caktuar.
Hebrenjtë u mbrojtën në Shqipëri sepse ishin të përndjekur.
Ata mund të kishin qenë armenë, kurdë, sllavë, palestinezë apo çdo popull tjetër i ndjekur — logjika do të kishte qenë e njëjtë.
Ta shndërrosh këtë mikpritje të pakushtëzuar në provë të një marrëdhënieje të privilegjuar me një shtet të fuqishëm dhe të militarizuar do të thotë t’i vësh besës në gojë fjalë që ajo nuk i thotë.
Shqiptarësia nuk ka qenë kurrë në anën e pushteteve hegjemonike
Historikisht, shqiptarësia është ndërtuar në distancë nga pushteti, shpesh edhe kundër tij. Ajo ka mësuar të mbrojë shtëpinë, familjen, fshatin përballë perandorive, ushtrive dhe administratave të largëta. Ajo e njeh instinktivisht dhunën e të fortit ndaj të dobëtit.
Pikërisht për këtë arsye, shumë shqiptarë ndjejnë sot një afërsi të menjëhershme me Palestinën — jo për arsye fetare, por për arsye përvoje morale:
toka e konfiskuar, shtëpia e shkatërruar, ulliri i shkulur, familja e shpërndarë, sundimi i imponuar në emër të sigurisë.
Në të kundërt, shteti i Izraelit — i tejemilitarizuar, teknologjikisht dërrmues, i ndërtuar mbi ndëshkimin kolektiv dhe epërsinë ushtarake — nuk rezonon me etikën shqiptare. Kjo distancë nuk është armiqësi ndaj hebrenjve, e aq më pak ndaj judaizmit, i cili vetë ka një traditë të gjatë drejtësie, ligji dhe përgjegjësie jo-shtetërore. Ajo është një reagim ndaj një forme pushteti.
Turp: kur shteti humb ndjenjën e turpit
Kur sot shqiptarët i thonë Kryeministrit “Turp”, ata nuk po bëjnë gjeopolitikë. Ata shprehin një gjykim moral thellësisht shqiptar.
Turp do të thotë:
– je rreshtuar me të fortin kundër të dobëtit,
– po i përdor simbolet tona për të justifikuar nënshtrimin,
– po ngatërron nderin me afërsinë ndaj të fuqishmëve,
– po flet në emrin tonë pa na përfaqësuar.
Të thuash “jo në emrin tim” nuk është refuzim i historisë.
Është refuzim i keqpërdorimit të saj.
Besa nuk justifikon bashkëpunimin me padrejtësinë
Shqiptarësia e ka mbrojtur të përndjekurin jo sepse ai kishte domosdoshmërisht të drejtë, por sepse ishte i pambrojtur. Duke e thirrur besën për të legjitimuar një aleancë me një shtet që shkel në mënyrë të përsëritur të drejtën ndërkombëtare dhe dinjitetin e një populli tjetër, qeveria shqiptare nuk e vazhdon këtë traditë: ajo e tradhton.
Besa nuk është kapital moral për t’u shkëmbyer me kontrata ushtarake apo nderime diplomatike. Ajo është një kërkesë etike — dhe kjo kërkesë detyron para së gjithash të mos i nënshtrohesh pushtetit hegjemonik.
Prandaj sot ka kaq shumë shqiptarë që ndjejnë jo vetëm zemërim, por edhe turp.
Dhe prandaj “Turp” nuk është një fyerje, por një kujtesë.