Kur isha djalë, babai na tregonte herë pas here histori nga jeta e tij: rrëfime fantastike, herë-herë qesharake, shpesh aventureske, por gjithmonë të rrëfyera me një ton krejt të besueshëm. Midis vëllezërve flisnim më pas për to dhe, në përgjithësi, përfundonim se ai i kishte shpikur.
Këto rrëfenja babai i hapte gjithmonë me frazën: «Në kohën kur isha kasap në Renë…» Por asnjë prej tyre nuk kishte të bënte as me kasapinë e as me qytetin e Renës; dhe ne e dinim shumë mirë se babai nuk kishte qenë kurrë kasap — ai nuk do të lëndonte as një mize — dhe se, përveç dy viteve në Montreal, ai s’kishte jetuar askund tjetër veçse në Zvicër, shumicën e kohës në Cyrih.
Kur u bëra baba vetë, e mora këtë stil tregimesh fantastike, me ndryshimin që fjalia ime hyrëse ishte: «Në kohën kur punoja për shërbimet sekrete të Monte Karlos…»
Shpesh, historitë e mia frymëzoheshin — dhe njëkohësisht parodizonin — filmat e agjentëve sekretë, sidomos James Bond, versionin e Sean Connery-t që babai e pëlqente veçanërisht.
Por, ashtu si vëllezërit e mi dhe unë kishim kaluar vite duke vënë në dyshim idenë se babai mund të ketë qenë ndonjëherë kasap në Renë, edhe fëmijët të cilëve u tregoja historitë e mia të agjentit sekret rrallë dyshonin se unë mund të kisha qenë realisht ish-agjent i shërbimeve sekrete të Monte Karlos.
Ndërkohë që, si babai, unë nuk kisha qenë kurrë në Monte-Karlo, dhe kisha jetuar pothuajse të gjithë jetën në Cyrih dhe rrethinat e tij; dhe kushdo që më njeh — përfshirë edhe fëmijët — e ka të vështirë të imagjinojë se unë mund të punoj për një shërbim policor apo sekret të shtetit.
T’ia tregoj këtë, sepse në fshatin ku banoj tani, dhe për të cilin kisha filluar të hulumtoja për të shkruar historinë e tij, prej një viti është përhapur një thashethem i vazhdueshëm se unë paskam punuar për FBI-në.
Në realitetin shqiptar, ku shoqëria dhe familjet u copëtuan sistematikisht nga shërbimet sekrete të një diktature totalitare, refleksi për të dyshuar te një i ardhur nga jashtë që bën pyetje nuk është aspak qesharak — përkundrazi, është krejt i kuptueshëm, edhe tridhjetë e pesë vjet pas fundit të regjimit.
Sa e vështirë është të shmangesh dhe të mos arrish të mbledhësh dëshmi mbi historinë e fshatit, po aq e kotë — madje dëshpëruese — do të ishte të përgjigjesh ndaj thashethemit me një mohim. Sepse, në fund të fundit, cili agjent sekret do të pranonte se është agjent sekret?
Prandaj, ndërkohë që pres të mund të thelloj kërkimet e mia mbi historinë e fshatit, po përqendrohem te mësimi i gjuhës shqipe, në mënyrë që — në një të ardhme të afërt, shpresoj — të ulem në një tavolinë kafeneje dhe, me rastin e parë, të tregoj një nga ato histori fantastike që di t’i rrëfej, duke filluar me: «Kur punoja për shërbimin sekret të Monte Karlos…».
Kasapi i Renës dhe FBI-ja
